Trĩ nội là gì là câu hỏi rất nhiều người gõ vào ô tìm kiếm sau khi bất chợt thấy máu đỏ tươi trên giấy vệ sinh hoặc trong bồn cầu, dù không hề thấy đau. Cảm giác lo lắng lúc đó là bình thường, nhưng phần lớn trường hợp chảy máu kiểu này liên quan đến búi trĩ nằm bên trong ống hậu môn. Bài viết dưới đây giải thích cơ chế hình thành, cách phân độ, dấu hiệu cần để ý và thời điểm nên đi khám, để bạn hiểu đúng tình trạng của mình và bớt ngại khi gặp bác sĩ.
Trĩ nội là gì và khác trĩ ngoại ở điểm nào?
Hiểu đúng về đám rối tĩnh mạch trong ống hậu môn
Ai cũng có các đệm mạch máu ở hậu môn, giúp ống hậu môn khép kín và hỗ trợ kiểm soát việc đi ngoài. Khi các đệm này giãn, phình to và trượt xuống do áp lực kéo dài, chúng trở thành búi trĩ. Vì vậy, khi tìm hiểu trĩ nội là gì, nên nhớ rằng đây là sự biến đổi bệnh lý của một cấu trúc vốn có, chứ không phải một khối u lạ mọc ra.
Đường lược là ranh giới quyết định
Trong ống hậu môn dài khoảng 4 cm ở người trưởng thành có một mốc giải phẫu gọi là đường lược (đường răng cưa). Búi trĩ hình thành phía trên đường lược được gọi là trĩ nội, còn búi trĩ nằm dưới đường lược, ngay rìa hậu môn, được gọi là trĩ ngoại. Phía trên đường lược, niêm mạc chủ yếu chịu chi phối của thần kinh tạng nên kém nhạy cảm với đau. Đó chính là lý do trĩ nội thường gây chảy máu mà không đau, trong khi trĩ ngoại dễ gây đau nhói, nhất là khi có huyết khối.
Bảng so sánh nhanh trĩ nội và trĩ ngoại
Bảng dưới đây giúp hình dung trĩ nội là gì so với trĩ ngoại. Một người có thể mắc cả hai loại cùng lúc, gọi là trĩ hỗn hợp.
| Đặc điểm | Trĩ nội | Trĩ ngoại |
|---|---|---|
| Vị trí | Phía trên đường lược, bên trong ống hậu môn | Phía dưới đường lược, ở rìa hậu môn |
| Bề mặt phủ | Niêm mạc | Da |
| Cảm giác đau | Thường không đau, trừ khi sa nghẹt hoặc viêm | Dễ đau, đau nhiều khi có cục máu đông |
| Triệu chứng nổi bật | Chảy máu đỏ tươi, sa búi trĩ khi rặn | Sờ thấy cục cứng, sưng, ngứa quanh hậu môn |
Nguyên nhân khiến búi trĩ hình thành
Cơ chế chung là áp lực lặp đi lặp lại lên vùng hậu môn trực tràng khiến tĩnh mạch ứ máu và mô nâng đỡ suy yếu dần. Thủ phạm thường gặp nhất là táo bón mạn tính kèm thói quen rặn mạnh, ngồi bồn cầu quá lâu. Tiêu chảy kéo dài, ăn ít chất xơ, béo phì, ít vận động, mang thai và tuổi tác cũng làm tăng nguy cơ. Ai mang nhiều yếu tố này nên chủ động tìm hiểu trĩ nội là gì để phát hiện sớm.
Bạn đọc cũng có thể tìm hiểu thêm trĩ nên ăn gì hoặc bệnh trĩ ở nữ giới để có cái nhìn đầy đủ hơn.
Dấu hiệu nhận biết trĩ nội là gì?
Chảy máu đỏ tươi không kèm đau
Biểu hiện điển hình là máu đỏ tươi dính trên phân, thấm giấy vệ sinh hoặc nhỏ giọt vào bồn cầu sau khi đi ngoài. Máu thường không trộn lẫn vào phân và người bệnh hầu như không thấy đau. Vì không đau nên nhiều người chủ quan. Người hỏi trĩ nội là gì thường bắt đầu từ đúng triệu chứng này.
Sa búi trĩ, ngứa và cảm giác vướng
Khi bệnh tiến triển, búi trĩ to dần và trượt ra ngoài mỗi lần rặn. Niêm mạc sa ra tiết dịch nhầy gây ẩm, ngứa, kích ứng da quanh hậu môn. Một số người có cảm giác đi ngoài chưa hết hoặc như có vật lạ trong hậu môn.
Khi nào trĩ nội gây đau?
Trĩ nội nhìn chung ít đau, nhưng có những ngoại lệ cần biết. Búi trĩ sa ra ngoài bị cơ thắt hậu môn siết lại gây trĩ nội sa nghẹt, khiến búi trĩ sưng tím, đau dữ dội, có thể dẫn đến hoại tử nếu không xử lý kịp. Nếu đã biết trĩ nội là gì mà thấy đau đột ngột, búi trĩ cứng và không đẩy lên được, bạn nên đến cơ sở y tế ngay trong ngày.
Phân độ trĩ nội từ 1 đến 4
Cách bác sĩ chia giai đoạn
Hệ thống phân độ thường dùng (phân độ Goligher) dựa trên mức độ sa của búi trĩ. Đây là căn cứ quan trọng để chọn hướng điều trị, bên cạnh kích thước búi trĩ, mức độ chảy máu và bệnh lý kèm theo. Đây là phần quan trọng để trả lời trọn vẹn câu hỏi trĩ nội là gì ở từng người cụ thể.
| Phân độ | Đặc điểm búi trĩ | Biểu hiện thường gặp |
|---|---|---|
| Độ 1 | Chưa sa ra ngoài, chỉ phình trong lòng ống hậu môn | Chảy máu khi đi ngoài, có thể chưa có triệu chứng gì |
| Độ 2 | Sa ra khi rặn, tự co lên sau đó | Chảy máu, ngứa, rát nhẹ |
| Độ 3 | Sa ra khi rặn, phải dùng tay đẩy vào | Chảy máu, ẩm ướt, ngứa, khó chịu khi ngồi |
| Độ 4 | Sa thường xuyên, không đẩy vào được | Viêm, đau, dễ sa nghẹt, ảnh hưởng sinh hoạt |
Ý nghĩa của từng độ trong thực tế
Ở độ 1, độ 2, điều chỉnh lối sống mang lại hiệu quả rõ nhất. Sang độ 3, độ 4, phiền toái và nguy cơ biến chứng tăng lên. Trĩ nội là gì ở giai đoạn sớm hay muộn sẽ quyết định khá nhiều đến lựa chọn điều trị và thời gian hồi phục.
Trĩ nội có nguy hiểm không và khi nào cần đi khám?
Những biến chứng có thể gặp
Trĩ nội không phải bệnh đe dọa tính mạng ngay, nhưng để lâu có thể gây phiền toái đáng kể. Chảy máu rỉ rả kéo dài có thể dẫn đến thiếu máu, biểu hiện bằng mệt mỏi, da xanh, chóng mặt. Sa nghẹt, viêm nhiễm, hoại tử cần xử lý y tế sớm. Hiểu rõ trĩ nội là gì giúp bạn không coi nhẹ, cũng không quá hoảng sợ trước những rủi ro này.
Đừng tự kết luận mọi trường hợp chảy máu là trĩ
Chảy máu hậu môn có thể do trĩ, nhưng cũng có thể do nứt kẽ hậu môn, polyp đại trực tràng, viêm đại tràng hoặc ung thư đại trực tràng. Vì vậy, dù đã tự tìm hiểu trĩ nội là gì và thấy triệu chứng khá giống, bạn vẫn nên để bác sĩ thăm khám xác định. Các khuyến cáo y khoa cho rằng người từ khoảng 40 tuổi trở lên bị đi ngoài ra máu, hoặc người trẻ có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng, nên được đánh giá toàn bộ đại tràng, thường bằng nội soi đại tràng.
Hãy đi khám sớm nếu chảy máu kèm sụt cân không rõ lý do, đau bụng, sốt, thay đổi thói quen đại tiện kéo dài, phân đen hoặc lẫn nhầy máu, hay có dấu hiệu thiếu máu. Đến cơ sở y tế ngay nếu chảy máu nhiều hoặc búi trĩ sưng đau, không đẩy lên được.
Quy trình thăm khám thường diễn ra thế nào?
Bác sĩ hỏi triệu chứng, quan sát vùng hậu môn, thăm trực tràng bằng ngón tay và thường kết hợp nội soi hậu môn trực tràng để nhìn trực tiếp búi trĩ. Với trĩ nội độ 1, búi trĩ không thể thấy từ bên ngoài, nên thăm khám chuyên khoa là cách đáng tin cậy để biết trĩ nội là gì ở chính cơ thể mình và loại trừ các bệnh lý khác.
Các hướng điều trị trĩ nội hiện nay
Thay đổi lối sống là nền tảng cho mọi giai đoạn
Dù ở độ nào, điều chỉnh sinh hoạt vẫn là bước đầu tiên và không thể bỏ qua. Ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt để tăng chất xơ, uống đủ nước, tập thể dục đều đặn giúp phân mềm và giảm rặn. Không nên ngồi bồn cầu quá lâu, không nhịn đi ngoài. Ngâm hậu môn nước ấm giúp dễ chịu hơn.
Điều trị bằng thuốc
Bác sĩ có thể chỉ định thuốc làm mềm phân, bổ sung chất xơ, thuốc bôi hoặc đặt tại chỗ giúp giảm ngứa, giảm viêm, và một số nhóm thuốc hỗ trợ tăng sức bền thành mạch. Thuốc giúp kiểm soát triệu chứng nhưng không làm búi trĩ đã sa nhiều co hẳn lại. Mọi loại thuốc nên dùng theo chỉ định của bác sĩ sau khi đã xác định rõ trĩ nội là gì và ở mức độ nào.
Thủ thuật và phẫu thuật
Khi điều trị nội khoa không đủ, bác sĩ cân nhắc thủ thuật hoặc phẫu thuật với ưu, nhược điểm khác nhau.
| Phương pháp | Thường cân nhắc cho | Ưu điểm | Nhược điểm, lưu ý |
|---|---|---|---|
| Thắt búi trĩ bằng vòng cao su | Độ 1 đến độ 3 | Làm nhanh, không cần nằm viện, hiệu quả tốt | Có thể cần thắt nhiều lần, có thể đau tức hoặc chảy máu nhẹ sau thắt |
| Chích xơ | Độ 1, độ 2 | Ít đau, thực hiện đơn giản | Hiệu quả kém bền hơn, dễ tái phát |
| Phẫu thuật Longo (khâu treo bằng máy) | Độ 3, độ 4 | Ít đau hơn cắt trĩ kinh điển | Tỷ lệ tái phát cao hơn cắt trĩ |
| Cắt trĩ | Độ 3, độ 4, tái phát nhiều lần | Hiệu quả cao nhất | Đau nhiều hơn, hồi phục lâu hơn, có nguy cơ biến chứng |
Không có phương pháp nào phù hợp với tất cả mọi người. Lựa chọn tối ưu phụ thuộc vào độ trĩ, bệnh nền, tuổi tác và điều kiện của từng người, do đó cần được bác sĩ chuyên khoa hậu môn trực tràng tư vấn trực tiếp. Hiểu trĩ nội là gì trước khi đi khám sẽ giúp bạn đặt câu hỏi đúng và tham gia vào quyết định điều trị chủ động hơn.
Câu hỏi thường gặp về trĩ nội
Trĩ nội có tự khỏi không?
Trĩ nội độ 1, độ 2 có thể giảm triệu chứng rõ rệt, thậm chí gần như không còn chảy máu khi người bệnh điều chỉnh ăn uống và thói quen đi ngoài. Tuy vậy, búi trĩ vẫn có thể tái phát khi táo bón quay lại. Với độ 3, độ 4, khả năng búi trĩ tự co hẳn là thấp. Nói cách khác, hiểu trĩ nội là gì giúp bạn biết rằng kiểm soát nguyên nhân quan trọng không kém việc xử lý triệu chứng.
Trĩ nội có chuyển thành ung thư không?
Trĩ nội không chuyển thành ung thư, và đây là điểm nhiều người hỏi đầu tiên khi tìm hiểu trĩ nội là gì. Điều đáng lo là triệu chứng chảy máu của trĩ dễ trùng với ung thư đại trực tràng, khiến bệnh lý nguy hiểm bị bỏ sót nếu người bệnh tự cho rằng mình chỉ bị trĩ. Đó là lý do việc thăm khám, và nội soi khi có chỉ định, luôn được khuyến nghị thay vì tự chẩn đoán qua mạng. Thông tin tham khảo thêm có tại trang chủ.
Kết luận
Tóm lại, câu trả lời cho trĩ nội là gì khá rõ ràng: đó là tình trạng các đệm mạch máu phía trên đường lược bị giãn, phình và sa xuống, biểu hiện chủ yếu bằng chảy máu đỏ tươi không đau và sa búi trĩ theo bốn mức độ. Đừng ngại đi khám, vì đến gặp bác sĩ chuyên khoa tại một cơ sở y tế uy tín là cách nhanh nhất để xác định đúng bệnh, loại trừ nguyên nhân khác và có hướng điều trị phù hợp.
