Trĩ nội độ 2 là giai đoạn mà nhiều người bắt đầu nhận ra mình “có vấn đề” ở vùng hậu môn: mỗi lần rặn đi ngoài lại thấy một khối mềm lấp ló ra ngoài, kèm máu đỏ tươi dính giấy vệ sinh, nhưng chỉ vài phút sau khối đó lại tự thụt vào. Chính vì búi trĩ tự co lên nên không ít người chủ quan, chờ đợi hoặc tự mua thuốc bôi. Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu rõ giai đoạn này, cách phân biệt với các mức độ khác, những lựa chọn điều trị hiện nay và thời điểm nên gặp bác sĩ chuyên khoa hậu môn – trực tràng.
Trĩ nội độ 2 là gì và khác các độ khác ra sao?
Trĩ nội hình thành từ các đệm mạch máu nằm phía trên đường lược, bên trong ống hậu môn. Khi áp lực trong lòng ống hậu môn tăng kéo dài, các đệm này bị giãn, phình to và dần trượt xuống dưới. Trĩ nội độ 2 được xác định khi búi trĩ sa ra ngoài ống hậu môn trong lúc rặn đại tiện nhưng tự co trở lại khi ngừng rặn, người bệnh không cần dùng tay đẩy lên.
Cách phân độ trĩ nội theo Goligher
Các bác sĩ thường dùng phân độ Goligher để mô tả mức độ sa của trĩ nội, từ đó định hướng điều trị. Cách phân độ này chỉ áp dụng cho trĩ nội, không dùng cho trĩ ngoại. Bảng dưới đây giúp bạn hình dung vị trí của trĩ nội độ 2 trong toàn bộ diễn tiến bệnh.
| Mức độ | Đặc điểm búi trĩ | Hướng xử trí thường gặp |
|---|---|---|
| Độ 1 | Nằm trong ống hậu môn, chưa sa ra ngoài, chủ yếu gây chảy máu | Điều chỉnh ăn uống, sinh hoạt, thuốc theo chỉ định |
| Độ 2 | Sa ra ngoài khi rặn, tự co lên sau khi đi ngoài | Nội khoa, có thể kết hợp thủ thuật như thắt vòng cao su, chích xơ |
| Độ 3 | Sa ra ngoài, phải dùng tay đẩy mới lên | Thủ thuật hoặc phẫu thuật tùy trường hợp |
| Độ 4 | Sa thường trực, không đẩy lên được | Thường cần phẫu thuật |
Vì sao búi trĩ còn tự co lên được?
Ở giai đoạn này, các mô nâng đỡ và dây chằng treo búi trĩ dù đã giãn nhưng vẫn còn độ đàn hồi nhất định. Khi bạn ngừng rặn, áp lực giảm xuống và cơ thắt hậu môn co lại, kéo búi trĩ trở về vị trí cũ. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân gây tăng áp lực vẫn còn, khả năng tự co này sẽ yếu dần theo thời gian, và trĩ nội độ 2 có thể chuyển sang độ 3, khi bạn phải dùng tay đẩy búi trĩ lên.
Dấu hiệu nhận biết trĩ nội độ 2
Phần lớn người bệnh phát hiện trĩ nội độ 2 qua hai biểu hiện chính là chảy máu và sa búi trĩ khi đi ngoài. Ngoài ra có thể kèm cảm giác vướng, ẩm ướt hoặc ngứa quanh hậu môn. Triệu chứng thường nặng hơn khi táo bón hoặc uống rượu bia.
Đi ngoài ra máu đỏ tươi
Đi ngoài ra máu là dấu hiệu sớm và phổ biến nhất. Máu thường có màu đỏ tươi, dính trên giấy vệ sinh, bám quanh phân hoặc nhỏ giọt vào bồn cầu sau khi đi ngoài. Vì vùng trĩ nội nằm phía trên đường lược, nơi ít đầu mút thần kinh cảm giác đau, nên nhiều người thấy máu mà hầu như không đau, điều này khiến họ dễ chủ quan với trĩ nội độ 2.
Sa búi trĩ và cảm giác vướng
Khi rặn, bạn có thể sờ thấy một hoặc vài khối mềm, màu hồng hoặc đỏ sẫm, lồi ra ở rìa hậu môn. Sau khi đi ngoài xong, khối này tự thụt vào. Một số người mô tả cảm giác đi ngoài không hết phân, vướng víu, hoặc có dịch nhầy hậu môn làm ẩm quần lót, dẫn đến ngứa rát vùng da xung quanh. Đây đều là những biểu hiện thường gặp ở trĩ nội độ 2.
Những triệu chứng không nên tự quy cho trĩ
Đi ngoài ra máu không phải lúc nào cũng do trĩ. Nứt kẽ hậu môn, polyp đại trực tràng, viêm đại tràng hay ung thư đại trực tràng cũng có thể gây chảy máu. Nếu máu sẫm màu, lẫn trong phân, kèm thay đổi thói quen đi ngoài kéo dài, sụt cân không rõ lý do, mệt mỏi hoặc da xanh xao, bạn cần đi khám sớm thay vì tự nghĩ rằng đó chỉ là trĩ nội độ 2.
Nguyên nhân và nguy cơ khi để trĩ nội độ 2 kéo dài
Trĩ hình thành do áp lực lên vùng hậu môn – trực tràng tăng kéo dài, khiến tĩnh mạch ứ máu và mô nâng đỡ suy yếu. Vì vậy, điều trị chỉ bền vững khi loại bỏ được những thói quen gây áp lực đó.
Các yếu tố thúc đẩy bệnh tiến triển
Những yếu tố thường gặp gồm táo bón kéo dài, rặn mạnh khi đi ngoài, ngồi lâu trên bồn cầu (nhất là vừa ngồi vừa dùng điện thoại), ăn ít chất xơ, uống ít nước, ngồi hoặc đứng liên tục nhiều giờ. Phụ nữ mang thai và sau sinh, người thừa cân, người thường xuyên mang vác nặng hoặc bị ho kéo dài cũng có nguy cơ trĩ nội độ 2 tiến triển nhanh hơn.
Biến chứng có thể gặp
Nếu không kiểm soát, trĩ nội độ 2 có thể sa nhiều hơn và chuyển sang độ 3, độ 4. Chảy máu rỉ rả nhiều tháng có thể dẫn đến thiếu máu mạn tính, biểu hiện bằng mệt mỏi, hoa mắt, da xanh. Ít gặp hơn nhưng nghiêm trọng là búi trĩ sa ra bị cơ thắt kẹp lại gây phù nề, đau dữ dội, hoặc huyết khối búi trĩ.
Bạn có thể tham khảo thêm trĩ nội độ 1 và trĩ nội là gì nếu muốn tìm hiểu sâu hơn.
Các phương pháp điều trị trĩ nội độ 2 hiện nay
Không có một cách chữa duy nhất cho mọi người. Bác sĩ sẽ dựa vào kích thước, số lượng búi trĩ, mức độ chảy máu, bệnh lý đi kèm và mong muốn của người bệnh để đề xuất phương án. Với trĩ nội độ 2, hướng tiếp cận thường đi từ nhẹ đến mạnh: bắt đầu bằng thay đổi lối sống và thuốc, sau đó mới cân nhắc thủ thuật.
Điều trị nội khoa và thay đổi thói quen
Nền tảng của điều trị là làm mềm phân và giảm rặn. Các khuyến cáo quốc tế thường đề nghị bổ sung khoảng 25–30 g chất xơ mỗi ngày từ rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, kết hợp uống đủ nước. Bác sĩ có thể kê nhóm thuốc tăng sức bền thành mạch (thường có nguồn gốc flavonoid), thuốc bôi hoặc thuốc đặt hậu môn giúp giảm viêm, giảm đau, và thuốc làm mềm phân khi cần. Tất cả thuốc cần dùng theo chỉ định của bác sĩ, không tự kéo dài hoặc tự phối hợp.
Thắt búi trĩ bằng vòng cao su
Thắt vòng cao su là thủ thuật được nhiều hướng dẫn quốc tế xem là lựa chọn hàng đầu cho trĩ nội độ 2 khi điều trị nội khoa không hiệu quả. Bác sĩ dùng ống soi hậu môn, đặt một vòng cao su nhỏ ở gốc búi trĩ, phía trên đường lược. Búi trĩ bị cắt nguồn máu nuôi, teo lại và thường tự rụng trong khoảng một tuần. Thủ thuật thường không cần gây mê, nhưng có thể gây tức nặng vài ngày và chảy máu nhẹ khi búi trĩ rụng.
Chích xơ, quang đông hồng ngoại và các lựa chọn khác
Chích xơ búi trĩ là tiêm thuốc gây xơ vào gốc búi trĩ để giảm chảy máu và làm búi trĩ co nhỏ. Quang đông hồng ngoại dùng nhiệt làm đông vón mạch máu nuôi búi trĩ, phù hợp với búi nhỏ, chảy máu nhiều. Hai phương pháp này nhẹ nhàng nhưng đôi khi cần làm nhiều lần. Phẫu thuật như Longo hay cắt trĩ ít khi cần cho trĩ nội độ 2, chỉ được cân nhắc khi búi trĩ lớn, nhiều búi hoặc chảy máu dai dẳng dù đã thử các cách khác.
Khi nào cần đi khám và quy trình thăm khám
Nhiều người trì hoãn vì ngại, nhưng thăm khám hậu môn – trực tràng thực tế diễn ra nhanh và kín đáo. Chẩn đoán đúng trĩ nội độ 2 và loại trừ bệnh khác là bước quan trọng hơn bất kỳ loại thuốc nào.
Dấu hiệu cần đi khám ngay
Bạn nên đến cơ sở y tế sớm nếu chảy máu nhiều, kéo dài trên một tuần dù đã điều chỉnh ăn uống, búi trĩ sa ra không tự co lên, đau dữ dội, sưng tím vùng hậu môn, sốt, hoặc có dấu hiệu thiếu máu. Người trên 45 tuổi, có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng cũng cần được bác sĩ đánh giá kỹ hơn thay vì tự điều trị trĩ nội độ 2 ở nhà.
Bác sĩ sẽ khám những gì?
Bác sĩ sẽ hỏi về triệu chứng, thói quen đi ngoài, sau đó thăm khám hậu môn bằng tay và nội soi hậu môn để quan sát trực tiếp búi trĩ, đánh giá mức độ sa. Trong một số trường hợp, đặc biệt khi có dấu hiệu báo động hoặc lớn tuổi, bác sĩ có thể chỉ định nội soi đại tràng hay xét nghiệm máu để kiểm tra thiếu máu và loại trừ tổn thương khác. Kết quả thăm khám giúp xác định chính xác trĩ nội độ 2 và chọn phương pháp phù hợp.
Chăm sóc và phòng ngừa trĩ nội độ 2 tái phát
Dù chọn cách điều trị nào, thói quen hằng ngày vẫn quyết định phần lớn khả năng tái phát. Các thủ thuật xử lý búi trĩ hiện có, nhưng không loại bỏ được nguyên nhân khiến búi trĩ mới hình thành.
Thói quen ăn uống và đi ngoài
Hãy tăng dần lượng rau, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt, uống đủ nước trong ngày, hạn chế rượu bia, đồ cay nóng và thực phẩm chế biến sẵn. Tập đi ngoài vào giờ cố định, không nhịn, không rặn mạnh và không ngồi trên bồn cầu quá vài phút. Với người bị trĩ nội độ 2, chỉ riêng việc bỏ thói quen dùng điện thoại khi đi vệ sinh đã giúp giảm đáng kể áp lực lên búi trĩ.
Vận động và sinh hoạt hằng ngày
Nếu công việc phải ngồi lâu, nên đứng dậy đi lại sau mỗi khoảng một giờ. Đi bộ, bơi, yoga nhẹ nhàng giúp cải thiện nhu động ruột và tuần hoàn vùng chậu. Tránh mang vác nặng đột ngột, kiểm soát cân nặng và điều trị dứt điểm các bệnh gây tăng áp lực ổ bụng như ho mạn tính. Đây là những việc nhỏ nhưng giúp bệnh ổn định lâu dài.
Lưu ý: Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Bạn đọc có thể xem thêm các bài viết chuyên khoa tại khám bệnh Thủ Dầu Một.
Kết luận
Trĩ nội độ 2 là giai đoạn búi trĩ đã sa ra khi rặn nhưng vẫn tự co lên, thường biểu hiện bằng đi ngoài ra máu đỏ tươi và cảm giác vướng ở hậu môn. Đây là thời điểm điều trị khá thuận lợi, với nhiều lựa chọn ít xâm lấn từ thay đổi lối sống, thuốc đến thắt vòng cao su hay chích xơ. Thay vì tự chịu đựng hay tự mua thuốc, bạn nên đến cơ sở y tế uy tín để bác sĩ chuyên khoa thăm khám, loại trừ nguyên nhân khác và tư vấn hướng xử lý phù hợp với tình trạng của mình.
