Triệu chứng cúm A thường xuất hiện đột ngột, gồm sốt hoặc rét run, ho, đau đầu, đau mỏi cơ, mệt nhiều, đau họng và chảy nước mũi. Không phải người mắc cúm nào cũng sốt, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc suy giảm miễn dịch. Vì biểu hiện có thể giống COVID-19 và nhiều nhiễm trùng hô hấp khác, chẩn đoán chỉ dựa trên triệu chứng có thể không chính xác.
Cúm A thường khởi phát ra sao?
Khác với cảm lạnh thường tăng dần, cúm có xu hướng bắt đầu nhanh. Người bệnh có thể nhớ khá rõ thời điểm cảm thấy lạnh run, đau nhức và kiệt sức. Sốt có thể xuất hiện cùng ho khan và đau đầu, sau đó nghẹt mũi hoặc đau họng rõ hơn.
Phần lớn triệu chứng toàn thân giảm trong vài ngày đến khoảng một tuần. Ho và cảm giác mệt đôi khi kéo dài hơn, nhất là ở người lớn tuổi hoặc có bệnh phổi. Diễn tiến khác nhau tùy tuổi, miễn dịch và bệnh nền; không nên dùng thời gian hồi phục của người khác làm chuẩn bắt buộc.
Các triệu chứng cúm A thường gặp
Sốt và rét run
Sốt thường xuất hiện sớm nhưng không bắt buộc. Một số người chỉ cảm thấy gai lạnh hoặc nóng bừng. Mức sốt không phản ánh đầy đủ độ nặng: người cao tuổi hoặc suy giảm miễn dịch có thể mắc bệnh nghiêm trọng mà sốt không cao.
Ho và khó chịu đường hô hấp
Ho thường khan, có thể mạnh và kéo dài. Đau họng, nghẹt mũi hoặc chảy mũi cũng xảy ra. Nếu ho kèm khó thở, đau ngực, tím tái hoặc đờm lẫn máu, cần được đánh giá sớm thay vì xem là diễn tiến thông thường.
Đau đầu, đau cơ và mệt mỏi
Đau nhức toàn thân và suy nhược thường rõ hơn cảm lạnh. Trẻ nhỏ có thể quấy khóc, ít chơi hoặc không muốn đi lại vì đau cơ. Đau cơ dữ dội, yếu bất thường hoặc nước tiểu sẫm là dấu hiệu cần hỏi ý kiến y tế.
Triệu chứng tiêu hóa
Buồn nôn, nôn và tiêu chảy có thể xuất hiện, thường gặp hơn ở trẻ em. Các triệu chứng này dễ dẫn đến mất nước. Cần theo dõi lượng nước uống, số lần tiểu, môi miệng khô và mức tỉnh táo.
Có thể bạn cũng cần biết thêm về đau dạ dày và nội soi dạ dày.
Biểu hiện ở từng nhóm đối tượng
Trẻ em
Trẻ có thể sốt, ho, đau họng, mệt, bỏ ăn và đôi khi nôn hoặc tiêu chảy. Trẻ nhỏ chưa biết diễn đạt có thể quấy nhiều, ngủ bất thường hoặc ít tương tác. Thở nhanh, rút lõm lồng ngực, môi tím, co giật, không uống được hoặc không tiểu nhiều giờ là dấu hiệu cấp cứu.
Trẻ sơ sinh có thể biểu hiện không điển hình và sốt ở trẻ rất nhỏ cần được khám kịp thời. Không tự dùng aspirin cho trẻ em hoặc thanh thiếu niên mắc cúm.
Người cao tuổi
Người cao tuổi có thể ít sốt nhưng mệt đột ngột, chán ăn, lú lẫn hoặc suy giảm khả năng sinh hoạt. Cúm dễ làm nặng bệnh tim, phổi và các bệnh mạn tính. Một thay đổi tinh thần mới xuất hiện cũng cần được lưu ý.
Phụ nữ mang thai và người có bệnh nền
Thai kỳ làm nguy cơ biến chứng cúm tăng. Người có hen, bệnh phổi mạn, bệnh tim, đái tháo đường, bệnh thận, gan, thần kinh hoặc suy giảm miễn dịch cũng nên liên hệ bác sĩ sớm khi có triệu chứng. Điều trị kháng virus có thể cần được cân nhắc sớm theo đánh giá y khoa.
Phân biệt cúm A với cảm lạnh và bệnh hô hấp khác
Cúm thường khởi phát nhanh, đau mỏi và mệt rõ; cảm lạnh hay khởi phát từ từ, hắt hơi và nghẹt mũi nổi bật hơn. Tuy nhiên, đây chỉ là xu hướng. COVID-19, cúm, virus hợp bào hô hấp và những virus khác có thể gây biểu hiện chồng lấp.
Mất mùi vị, sốt, ho hay đau họng không đủ để khẳng định một bệnh. Xét nghiệm có thể cần khi kết quả ảnh hưởng quyết định điều trị, kiểm soát lây hoặc bảo vệ người nguy cơ cao. Test nhanh âm tính không luôn loại trừ cúm; bác sĩ sẽ cân nhắc thời điểm lấy mẫu và bối cảnh.
Dấu hiệu gợi ý biến chứng
Viêm phổi có thể biểu hiện bằng khó thở, thở nhanh, đau ngực, tím tái hoặc mệt tăng. Sốt và ho đã giảm rồi quay lại, nặng hơn có thể gợi ý nhiễm trùng thứ phát. Cúm cũng có thể làm cơn hen, suy tim hoặc đường huyết mất kiểm soát.
Viêm tai hoặc xoang có thể gây đau tai, đau mặt và triệu chứng kéo dài. Hiếm hơn, virus cúm liên quan tổn thương cơ, tim hoặc thần kinh. Bất kỳ dấu hiệu mới nào nghiêm trọng hoặc khác thường đều cần được đánh giá.
Khi nào nên đi khám?
Người thuộc nhóm nguy cơ cao nên liên hệ cơ sở y tế ngay khi bắt đầu có biểu hiện giống cúm, kể cả triệu chứng còn nhẹ. Người khỏe mạnh nên khám khi sốt kéo dài, uống kém, mất nước, ho tăng, bệnh không cải thiện hoặc ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt.
Không tự mua thuốc kháng virus, kháng sinh hoặc dùng đơn của người khác. Kháng sinh không điều trị virus; thuốc kháng virus là thuốc kê đơn và hiệu quả phụ thuộc đối tượng, thời điểm cùng mức độ bệnh.
Dấu hiệu cấp cứu ở người lớn
- Khó thở hoặc thở hụt hơi.
- Đau hay tức ngực, đau bụng dai dẳng.
- Lú lẫn, co giật, khó đánh thức hoặc chóng mặt kéo dài.
- Không tiểu, mất nước, yếu nhiều hoặc đi không vững.
- Bệnh cải thiện rồi sốt hoặc ho quay lại nặng hơn.
Dấu hiệu cấp cứu ở trẻ em
Đưa trẻ đi cấp cứu khi thở nhanh, khó thở, lồng ngực rút lõm, môi hoặc mặt tím; trẻ li bì, không tương tác, co giật, đau cơ nặng, không uống được hoặc có dấu hiệu mất nước. Sốt ở trẻ sơ sinh cần được đánh giá ngay theo hướng dẫn y tế.
Theo dõi triệu chứng tại nhà
Người bệnh nên nghỉ, uống đủ dịch và ghi nhận nhiệt độ, nhịp thở, lượng nước uống, số lần tiểu cùng mức tỉnh táo. Với người có bệnh nền, theo dõi thêm chỉ số đã được bác sĩ hướng dẫn như đường huyết hoặc lưu lượng thở.
Thuốc giảm sốt và đau chỉ dùng đúng hướng dẫn, tránh uống nhiều sản phẩm cảm cúm có cùng hoạt chất. Người mang thai, có bệnh gan, thận, đang dùng thuốc chống đông hoặc điều trị bệnh mạn nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng.
Trong thời gian có triệu chứng, nên ở nhà, tránh tiếp xúc gần, đeo khẩu trang khi ở cạnh người khác, che khi ho hắt hơi, rửa tay và giữ phòng thông thoáng. Những biện pháp này giúp giảm lây cho gia đình.
Phòng bệnh và giảm nguy cơ nặng
Tiêm vaccine cúm hằng năm là biện pháp quan trọng để giảm mắc bệnh và biến chứng. Vaccine không bảo vệ tuyệt đối nhưng có thể làm nguy cơ bệnh nặng thấp hơn. Lịch tiêm và loại vaccine cần theo khuyến cáo phù hợp với tuổi, thai kỳ và tình trạng sức khỏe.
Ngủ đủ, kiểm soát bệnh nền và không hút thuốc hỗ trợ sức khỏe hô hấp nhưng không thay thế vaccine. Khi trong nhà có người bệnh, hạn chế dùng chung đồ cá nhân, tăng thông khí và chú ý bảo vệ người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc người suy giảm miễn dịch. Thông tin tham khảo thêm có tại phòng khám Thủ Dầu Một.
Nhận biết sớm để theo dõi đúng
Triệu chứng cúm A điển hình là khởi phát đột ngột với sốt, ho, đau mỏi và mệt nhiều, nhưng biểu hiện có thể khác nhau giữa từng người. Theo dõi diễn tiến và nguy cơ quan trọng hơn một triệu chứng riêng lẻ. Khi có khó thở, đau ngực, lơ mơ, mất nước hoặc bệnh nền xấu đi, cần tìm chăm sóc y tế ngay.
