Búi trĩ là gì là thắc mắc thường xuất hiện khi người bệnh sờ thấy khối ở hậu môn, đi ngoài ra máu hoặc được bác sĩ chẩn đoán trĩ. Búi trĩ là phần mô mạch máu và mô nâng đỡ ở ống hậu môn bị sưng, giãn hoặc sa xuống. Đây không phải lúc nào cũng là một “cục thịt thừa”, và các khối quanh hậu môn cũng không mặc nhiên đều là trĩ.
Búi trĩ hình thành như thế nào?
Trong ống hậu môn vốn có các đệm mô chứa mạch máu, cơ trơn và mô liên kết, góp phần hỗ trợ khả năng đóng kín hậu môn. Khi áp lực tăng kéo dài hoặc mô nâng đỡ suy yếu, các đệm này có thể phồng lên, trượt xuống và gây triệu chứng.
Táo bón, rặn nhiều, ngồi lâu trên bồn cầu, tiêu chảy mạn và chế độ ít chất xơ là những yếu tố thường gặp. Thai kỳ, thừa cân, tuổi tăng hoặc thường xuyên nâng vật nặng cũng làm nguy cơ cao hơn. Tuy nhiên, không phải người có một yếu tố nguy cơ chắc chắn sẽ mắc trĩ.
Phân biệt búi trĩ nội và trĩ ngoại
Vị trí hình thành quyết định phần lớn biểu hiện của bệnh.
Búi trĩ nội
Trĩ nội phát triển trong ống hậu môn, phía trên vùng chuyển tiếp có cảm giác đau ít nhạy hơn. Vì thế, trĩ nội giai đoạn sớm thường gây chảy máu đỏ tươi nhưng không đau. Khi mô sa xuống, người bệnh có thể thấy khối lồi lúc đi tiêu, cảm giác vướng, tiết nhầy, ẩm hoặc ngứa.
Mức độ sa có thể tăng dần: búi trĩ chỉ phồng trong ống hậu môn; sa khi rặn rồi tự co; phải dùng tay đẩy vào; hoặc thường xuyên nằm ngoài và khó đưa trở lại. Việc phân độ cần được bác sĩ xác định vì ảnh hưởng lựa chọn điều trị.
Búi trĩ ngoại
Trĩ ngoại hình thành dưới da quanh cửa hậu môn nên có thể nhìn hoặc sờ thấy. Triệu chứng gồm ngứa, sưng, đau và khó chịu khi ngồi. Nếu hình thành cục máu đông, khối có thể xuất hiện đột ngột, căng và đau rõ. Sau khi giảm, một nếp da thừa có thể còn lại nhưng không nhất thiết cần cắt bỏ nếu không gây vấn đề.
Một người có thể đồng thời có trĩ nội và trĩ ngoại. Không nên cố phân loại chỉ bằng ảnh trên mạng vì nứt kẽ, áp xe, sa niêm mạc, mụn cóc và tổn thương khác có thể trông tương tự.
Búi trĩ có những dấu hiệu nào?
Biểu hiện phụ thuộc vị trí, mức độ sa và biến chứng. Các triệu chứng thường được ghi nhận gồm:
- Máu đỏ tươi trên giấy vệ sinh, bề mặt phân hoặc trong bồn cầu.
- Khối lồi ra khi đi tiêu hoặc khối quanh hậu môn.
- Ngứa, rát, tiết nhầy và cảm giác vùng hậu môn không sạch.
- Cảm giác đi tiêu chưa hết hoặc vướng trong ống hậu môn.
- Đau, nhất là ở trĩ ngoại có cục máu đông hoặc búi trĩ sa bị nghẹt.
Trĩ nội không sa thường ít đau. Vì vậy, đau dữ dội không nên mặc định là trĩ thông thường; cần nghĩ đến huyết khối, nứt kẽ, áp xe hoặc bệnh khác và đi khám.
Búi trĩ có tự hết không?
Triệu chứng nhẹ có thể giảm sau vài ngày khi phân mềm và không còn rặn. Sưng do trĩ ngoại huyết khối cũng có thể giảm dần, dù nếp da có thể tồn tại. Tuy nhiên, búi trĩ sa nhiều hoặc chảy máu tái diễn thường không biến mất hoàn toàn chỉ nhờ thuốc bôi.
Mục tiêu điều trị không phải lúc nào cũng loại bỏ mọi mô trĩ. Nếu không có triệu chứng hoặc triệu chứng ít, bác sĩ có thể ưu tiên điều chỉnh thói quen. Can thiệp được cân nhắc khi chảy máu, đau, sa hoặc khó vệ sinh ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt.
Khi nào cần đi khám?
Nên khám nếu thấy khối hậu môn mới xuất hiện, chảy máu trực tràng, đau kéo dài, búi sa không tự co hoặc triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần chăm sóc. Khám cũng cần thiết khi trĩ thường xuyên tái phát hoặc khối thay đổi hình dạng, màu sắc.
Chảy máu không phải lúc nào do trĩ. Nứt kẽ hậu môn, viêm ruột, polyp và bệnh đại trực tràng có thể gây biểu hiện gần giống. Cần đặc biệt chú ý nếu máu trộn trong phân, phân đen hoặc đỏ sẫm, thay đổi thói quen đại tiện, đau bụng, sụt cân, thiếu máu hoặc có tiền sử gia đình bệnh đại trực tràng.
Dấu hiệu cần hỗ trợ khẩn cấp
Hãy đến cơ sở y tế ngay nếu chảy máu liên tục, lượng máu nhiều, có cục máu lớn, choáng hoặc ngất. Đau hậu môn dữ dội kèm sốt, rét run, sưng đỏ lan rộng hoặc chảy mủ cũng cần khám khẩn vì có thể là nhiễm trùng. Búi sa tím sẫm, đau tăng nhanh và không thể đưa vào cần được đánh giá sớm.
Bác sĩ kiểm tra búi trĩ ra sao?
Bác sĩ hỏi về chảy máu, đau, táo bón, tiêu chảy, thời gian xuất hiện, thói quen đi tiêu, thuốc và bệnh nền. Khám ngoài hậu môn có thể nhận biết trĩ ngoại, búi sa, nứt kẽ, kích ứng hoặc tổn thương da.
Thăm trực tràng bằng ngón tay và soi hậu môn giúp đánh giá ống hậu môn và trĩ nội. Tùy tuổi, triệu chứng và nguy cơ, xét nghiệm máu hoặc nội soi đại tràng có thể được chỉ định để loại trừ nguồn chảy máu khác. Không phải ai cũng cần cùng một danh sách xét nghiệm.
Người bệnh không nên trì hoãn chỉ vì ngại. Đây là vấn đề phổ biến, và mô tả trung thực lượng máu, khối sa cùng thói quen đại tiện giúp chẩn đoán chính xác hơn.
Cách chăm sóc khi triệu chứng nhẹ
Làm mềm phân và giảm áp lực lên ống hậu môn là nền tảng. Nên tăng dần rau, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt; uống đủ nước tùy nhu cầu và bệnh nền. Vận động thường xuyên hỗ trợ nhu động ruột.
Khi buồn đi tiêu, không nên nhịn. Hãy tránh rặn, không ngồi lâu trên bồn cầu và không dùng thời gian này để xem điện thoại. Rửa nhẹ vùng hậu môn, thấm khô thay vì chà mạnh. Ngâm nước ấm có thể giảm đau rát ở một số người.
Không chọc, nặn, cắt hay dùng dây buộc búi trĩ tại nhà. Hành động này có thể gây chảy máu, tổn thương mô và nhiễm trùng. Thuốc bôi hoặc thuốc đặt chỉ hỗ trợ triệu chứng ngắn hạn và có thể gây kích ứng nếu dùng sai. Người mang thai, đang chảy máu, dùng thuốc chống đông hoặc có bệnh nền nên hỏi nhân viên y tế trước khi dùng.
Các phương pháp điều trị tại cơ sở y tế
Lựa chọn dựa trên trĩ nội hay ngoại, mức độ sa, chảy máu, đau và đáp ứng với chăm sóc ban đầu. Trĩ nội chảy máu hoặc sa có thể được điều trị bằng thắt vòng cao su, tiêm làm xơ hoặc kỹ thuật làm giảm dòng máu đến búi trĩ. Đây là thủ thuật chuyên môn, không thực hiện tại nhà.
Phẫu thuật có thể được cân nhắc khi búi trĩ lớn, sa nặng, phối hợp nhiều thành phần hoặc không đáp ứng phương pháp khác. Trĩ ngoại huyết khối đau nhiều đôi khi cần bác sĩ đánh giá sớm để lựa chọn xử trí theo thời điểm và tình trạng cụ thể.
Không có một kỹ thuật tốt nhất cho tất cả mọi người. Người bệnh nên được giải thích về lợi ích, đau sau can thiệp, thời gian hồi phục, nguy cơ chảy máu và khả năng tái phát trước khi quyết định.
Ngoài ra, nội dung về trị trĩ ngoại bằng rau diếp cá và trĩ ra máu tươi cũng có liên quan đến vấn đề này.
Phòng búi trĩ tái phát
- Ăn đủ chất xơ và duy trì lượng nước phù hợp.
- Điều trị táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài.
- Không rặn và không ngồi trên bồn cầu quá lâu.
- Vận động đều, ngắt quãng thời gian ngồi liên tục.
- Giữ cân nặng phù hợp và nâng vật nặng đúng kỹ thuật.
- Tái khám nếu chảy máu hoặc khối sa trở lại.
. Mọi thắc mắc liên quan, bạn có thể tìm đọc thêm tại phongkhamdakhoathudaumot.
Thói quen tốt vẫn cần được duy trì sau thủ thuật hoặc phẫu thuật. Can thiệp xử lý búi trĩ hiện tại nhưng không loại bỏ hoàn toàn các yếu tố làm tăng áp lực.
