Trĩ ra máu tươi thường được nhận thấy dưới dạng vệt máu đỏ trên giấy vệ sinh, bề mặt phân hoặc nước trong bồn cầu sau khi đại tiện. Đây là triệu chứng thường gặp của trĩ nội, nhất là khi táo bón và phải rặn nhiều. Tuy nhiên, chảy máu hậu môn còn có thể do nứt kẽ, viêm ruột, polyp hoặc bệnh lý đại trực tràng, nên không nên tự kết luận mọi trường hợp đều là trĩ.
Vì sao bệnh trĩ có thể gây chảy máu?
Trĩ hình thành khi các mô mạch máu và mô nâng đỡ ở ống hậu môn sưng, giãn hoặc sa xuống. Phân cứng, động tác rặn và ma sát khi đi tiêu có thể làm bề mặt búi trĩ tổn thương, từ đó chảy máu.
Trĩ nội nằm trong ống hậu môn nên giai đoạn đầu thường không đau. Người bệnh có thể chỉ thấy máu đỏ tươi khi đi ngoài. Khi búi trĩ sa, triệu chứng có thể kèm cảm giác vướng, ẩm, ngứa hoặc có khối lồi ra ngoài. Trĩ ngoại nằm dưới da quanh hậu môn dễ gây đau hơn khi sưng hoặc hình thành cục máu đông, nhưng không phải mọi búi trĩ ngoại đều chảy máu.
Các yếu tố làm tăng áp lực tại vùng hậu môn gồm táo bón kéo dài, tiêu chảy mạn, ngồi lâu trên bồn cầu, rặn nhiều, chế độ ít chất xơ, thai kỳ, thừa cân và thường xuyên nâng vật nặng. Tuổi tăng cũng có thể làm mô nâng đỡ yếu đi.
Máu do trĩ thường có đặc điểm gì?
Máu liên quan trĩ thường có màu đỏ tươi vì xuất phát từ vùng gần hậu môn. Lượng máu có thể chỉ là vài vệt trên giấy, giọt máu sau khi phân đi qua hoặc làm nước bồn cầu chuyển màu. Máu thường tách khỏi phân hơn là trộn đều trong toàn bộ khối phân.
Đặc điểm này chỉ có giá trị gợi ý chứ không đủ để chẩn đoán. Nứt kẽ hậu môn cũng thường gây máu đỏ tươi nhưng hay kèm đau rát rõ khi đại tiện. Viêm hoặc tổn thương ở trực tràng có thể gây máu kèm nhầy, mót rặn hoặc thay đổi thói quen đi tiêu.
Phân đen như hắc ín thường gợi ý chảy máu ở vị trí cao hơn trong đường tiêu hóa, còn máu đỏ sẫm hoặc máu trộn trong phân cũng cần được đánh giá. Màu sắc không thể thay thế khám y khoa, đặc biệt khi chảy máu tái diễn.
Trĩ ra máu tươi có nguy hiểm không?
Một lượng máu nhỏ, xảy ra ngắn sau khi rặn, thường không gây nguy hiểm tức thì. Dù vậy, bất kỳ chảy máu hậu môn mới xuất hiện nào cũng cần được theo dõi và cân nhắc khám, vì nguyên nhân không thể xác nhận chỉ bằng quan sát tại nhà.
Nếu chảy máu kéo dài hoặc lặp lại, người bệnh có thể mất máu mạn và thiếu máu. Biểu hiện gồm mệt, da nhợt, chóng mặt, hồi hộp hoặc khó thở khi gắng sức. Chảy máu nhiều trong thời gian ngắn có thể gây choáng và cần cấp cứu.
Điều quan trọng hơn là tránh bỏ sót bệnh khác. Nguy cơ cần được chú ý khi người bệnh có thay đổi khuôn phân hoặc thói quen đại tiện, đau bụng, sụt cân không chủ ý, thiếu máu, tiền sử gia đình ung thư đại trực tràng hoặc chảy máu xuất hiện ở tuổi lớn hơn. Không nên dùng chẩn đoán trĩ cũ để giải thích một đợt chảy máu mới có tính chất khác.
Khi nào cần đi khám?
Nên đặt lịch khám khi đây là lần đầu thấy máu, triệu chứng tái diễn, kéo dài sau vài ngày chăm sóc, lượng máu tăng hoặc kèm đau và thay đổi đại tiện. Người đang dùng thuốc chống đông, thuốc ảnh hưởng đông máu hoặc có bệnh gan, rối loạn đông máu cần liên hệ cơ sở y tế sớm hơn và không tự dừng thuốc.
Một số chủ đề liên quan bạn có thể quan tâm là trĩ ngoại cấp độ 2 và trĩ kiêng ăn gì.
Dấu hiệu cần cấp cứu
- Chảy máu liên tục hoặc lượng nhiều, nước bồn cầu đỏ rõ.
- Có cục máu lớn, choáng, ngất, tim đập nhanh hoặc khó thở.
- Đau hậu môn dữ dội, sưng nhanh hoặc kèm sốt, rét run, chảy mủ.
- Phân đen, đỏ sẫm hoặc chảy máu kèm đau bụng dữ dội.
Trong khi chờ hỗ trợ, người bệnh nên nghỉ, tránh rặn và nhờ người khác đưa đi nếu chóng mặt. Không tự lái xe khi có dấu hiệu choáng.
Bác sĩ chẩn đoán như thế nào?
Bác sĩ sẽ hỏi màu và lượng máu, thời điểm chảy, đau, táo bón, tiêu chảy, thay đổi thói quen đại tiện, sụt cân, bệnh nền và thuốc đang dùng. Cần mô tả trung thực và mang danh sách thuốc, kể cả thực phẩm bổ sung.
Khám vùng hậu môn giúp phát hiện trĩ ngoại, sa trĩ, nứt kẽ, kích ứng hoặc khối bất thường. Thăm trực tràng bằng ngón tay và soi hậu môn có thể được thực hiện để đánh giá trĩ nội và tổn thương ở đoạn thấp. Tùy tuổi, nguy cơ và triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, nội soi đại tràng hoặc thăm dò khác để tìm nguồn chảy máu.
Không phải ai ra máu cũng cần nội soi ngay, nhưng cũng không nên từ chối thăm khám chỉ vì ngại. Lựa chọn xét nghiệm dựa trên nguy cơ cá nhân chứ không phải một quy trình giống nhau cho mọi người.
Làm gì khi nghi trĩ chảy máu nhẹ?
Mục tiêu ban đầu là làm phân mềm, giảm rặn và hạn chế kích ứng. Người bệnh có thể tăng thực phẩm giàu chất xơ như rau, trái cây, đậu và ngũ cốc nguyên hạt; uống đủ nước theo nhu cầu và tình trạng sức khỏe. Tăng chất xơ từ từ giúp giảm đầy hơi.
Hãy đi tiêu khi có nhu cầu, tránh nhịn, không cố rặn và không ngồi trên bồn cầu lâu để dùng điện thoại. Vận động đều hỗ trợ nhu động ruột. Vùng hậu môn nên được rửa nhẹ, thấm khô thay vì chà xát; ngâm nước ấm có thể làm dịu khó chịu ở một số người.
Không tự thụt tháo, chọc hoặc cố làm vỡ búi trĩ. Thuốc bôi, thuốc đặt hay thuốc làm mềm phân không phù hợp cho tất cả mọi người và chỉ giảm triệu chứng tạm thời. Nếu đang chảy máu, có thai, dùng thuốc chống đông hoặc có bệnh nền, nên hỏi nhân viên y tế trước khi dùng thuốc. Tránh kéo dài sản phẩm chứa hoạt chất điều trị khi chưa được hướng dẫn.
Khi nào cần thủ thuật điều trị trĩ?
Nếu thay đổi ăn uống và thói quen đại tiện không kiểm soát được chảy máu, hoặc búi trĩ sa nhiều, bác sĩ có thể cân nhắc thủ thuật. Các lựa chọn cho trĩ nội có thể gồm thắt vòng cao su, làm xơ hoặc phương pháp làm giảm dòng máu đến búi trĩ. Trĩ lớn, sa nặng, tái phát hoặc có biến chứng đôi khi cần phẫu thuật.
Phương án phù hợp phụ thuộc loại trĩ, mức độ sa, triệu chứng, bệnh nền và mong muốn của người bệnh. Thủ thuật phải do người có chuyên môn thực hiện; tuyệt đối không tự buộc búi trĩ tại nhà vì có thể chảy máu, hoại tử hoặc nhiễm trùng.
Điều trị thủ thuật không thay thế việc phòng táo bón. Nếu tiếp tục rặn và ngồi lâu, triệu chứng có thể tái phát dù đã can thiệp.
Cách hạn chế tái phát chảy máu
- Duy trì chất xơ và lượng nước phù hợp mỗi ngày.
- Tập thói quen đi tiêu đều, không nhịn và không rặn kéo dài.
- Hạn chế thời gian ngồi trên bồn cầu.
- Vận động thường xuyên, tránh ngồi liên tục nhiều giờ.
- Điều trị nguyên nhân gây táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài.
- Đi khám lại nếu máu tái xuất hiện sau một thời gian đã ổn định.
Không có món ăn đơn lẻ nào chữa khỏi trĩ. Điều quan trọng là duy trì phân mềm và giảm áp lực lên vùng hậu môn bằng thói quen lâu dài. Hãy theo dõi thêm các bài viết hữu ích tại phongkhamdakhoathudaumot.vn.
Không chủ quan với chảy máu hậu môn
Trĩ ra máu tươi thường có thể cải thiện khi làm mềm phân và giảm rặn, nhưng chỉ nên kết luận là trĩ sau khi đã đánh giá phù hợp. Theo dõi lượng máu, triệu chứng đi kèm và đi khám khi chảy máu lặp lại giúp xử lý đúng bệnh, hạn chế thiếu máu và tránh bỏ sót nguyên nhân quan trọng ở đại trực tràng.
