Ra máu nâu khi mang thai là tình huống khiến không ít mẹ bầu giật mình, nhất là khi vừa biết tin vui chưa lâu. Thực tế, có những trường hợp chỉ là vài vệt máu cũ thoát ra ngoài và thai vẫn phát triển bình thường, nhưng cũng có trường hợp là tín hiệu sớm của dọa sảy, thai ngoài tử cung hay bất thường bánh nhau. Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu vì sao máu có màu nâu, nguyên nhân thường gặp theo từng giai đoạn thai kỳ và lúc nào cần đến cơ sở y tế ngay thay vì chờ đợi.

Ra máu nâu khi mang thai là gì và có đáng lo không?

Vì sao máu lại có màu nâu?

Máu mới chảy thường có màu đỏ tươi. Khi đọng lại trong buồng tử cung hoặc ống cổ tử cung một thời gian, máu bị oxy hóa nên chuyển dần sang đỏ sẫm, nâu rồi nâu đen. Vì vậy, ra máu nâu khi mang thai thường phản ánh một lượng máu nhỏ đã chảy từ trước đó, chảy chậm hoặc đã ngừng, chứ không hẳn là chảy máu đang diễn ra mạnh mẽ.

Tuy nhiên, màu sắc chỉ là một manh mối. Máu nâu ít, không đau thường ít đáng ngại hơn máu đỏ tươi lượng nhiều, nhưng không thể chỉ dựa vào màu để kết luận thai an toàn, vì cả thai ngoài tử cung cũng có thể chỉ biểu hiện bằng vài giọt máu nâu.

Phân biệt máu nâu, dịch nâu và máu đỏ tươi

ra máu nâu khi mang thai - Vì sao máu lại có màu nâu?
ra máu nâu khi mang thai – Vì sao máu lại có màu nâu?

Nhiều mẹ bầu dùng lẫn lộn các khái niệm này. Dịch nâu thường là khí hư hòa lẫn một ít máu cũ, có thể loãng hoặc nhầy. Máu nâu là máu thật nhưng đã cũ, đọng thành vệt trên quần lót. Còn máu đỏ tươi cho thấy chảy máu mới, đang tiếp diễn, cần được đánh giá sớm hơn.

Khi gặp tình trạng ra máu nâu khi mang thai, hãy ghi lại màu sắc, lượng máu, thời điểm xuất hiện và có kèm đau bụng dưới hay không. Những chi tiết này giúp bác sĩ khoanh vùng nguyên nhân nhanh hơn nhiều.

Nguyên nhân ra máu nâu khi mang thai theo từng giai đoạn

Ba tháng đầu thai kỳ

Đây là giai đoạn hiện tượng ra máu nâu khi mang thai gặp nhiều nhất. Một nguyên nhân sinh lý quen thuộc là máu làm tổ, xảy ra khi phôi bám vào niêm mạc tử cung, thường rơi vào khoảng thời điểm lẽ ra có kinh. Lượng máu rất ít, màu hồng nhạt hoặc nâu, kéo dài ngắn. Chủ đề máu báo thai đã có bài riêng nên ở đây chỉ nhắc ngắn để bạn phân biệt.

Ngoài ra, tụ máu dưới màng đệm (khối máu giữa túi thai và thành tử cung) là nguyên nhân hay gặp khi siêu âm cho thai phụ ra máu nâu khi mang thai. Khối máu nhỏ thường tự tiêu, máu cũ thoát ra thành dịch nâu vài ngày. Cổ tử cung lúc mang thai cũng mềm, giàu mạch máu nên dễ rướm máu sau quan hệ.

Những nguyên nhân cần loại trừ sớm gồm dọa sảy thai, thai ngừng phát triển, chửa trứng và thai ngoài tử cung. Riêng trường hợp ra dịch nâu khi thai chưa vào tử cung, bác sĩ thường cần kết hợp siêu âm với xét nghiệm beta hCG theo dõi để xác định vị trí túi thai.

Ba tháng giữa thai kỳ

ra máu nâu khi mang thai - Ba tháng đầu thai kỳ
ra máu nâu khi mang thai – Ba tháng đầu thai kỳ

Ra máu nâu khi mang thai ở giai đoạn này ít gặp hơn và không nên xem nhẹ. Nguyên nhân có thể đến từ cổ tử cung như viêm, lộ tuyến, polyp cổ tử cung hoặc viêm nhiễm âm đạo, thường gây rướm máu lượng ít, có thể kèm khí hư bất thường hoặc ngứa rát.

Một nguyên nhân quan trọng khác là hở eo cổ tử cung, khi cổ tử cung ngắn và mở sớm mà không có cơn co rõ. Biểu hiện có thể chỉ là nặng vùng chậu, dịch nhầy lẫn máu nâu. Nhau bám thấp hoặc sảy thai muộn cũng có thể khởi đầu bằng ra máu, nên cần siêu âm đánh giá cổ tử cung và bánh nhau.

Ba tháng cuối thai kỳ

Ở những tuần cuối, ra máu nâu khi mang thai đôi khi là dấu hiệu chuyển dạ: nút nhầy cổ tử cung bong ra, lẫn ít máu hồng hoặc nâu, thường đi kèm cơn gò tử cung tăng dần. Nếu chưa đủ tháng, đây có thể là dấu hiệu dọa sinh non cần được kiểm tra ngay.

Các nguyên nhân nguy hiểm hơn gồm nhau tiền đạo (bánh nhau che một phần hay toàn bộ cổ tử cung) và nhau bong non (bánh nhau tách khỏi thành tử cung trước khi em bé chào đời). Nhau tiền đạo thường gây ra máu không đau, còn nhau bong non hay kèm đau bụng, tử cung co cứng.

Giai đoạn Nguyên nhân thường gặp Nguyên nhân cần loại trừ
3 tháng đầu Máu làm tổ, tụ máu dưới màng đệm, cổ tử cung rướm máu sau quan hệ Dọa sảy, thai ngừng phát triển, thai ngoài tử cung, chửa trứng
3 tháng giữa Viêm nhiễm âm đạo, lộ tuyến, polyp cổ tử cung Hở eo cổ tử cung, nhau bám thấp, sảy thai muộn
3 tháng cuối Bong nút nhầy khi gần chuyển dạ Dọa sinh non, nhau tiền đạo, nhau bong non

Khi nào ra máu nâu khi mang thai cần đi khám ngay?

ra máu nâu khi mang thai - Ba tháng cuối thai kỳ
ra máu nâu khi mang thai – Ba tháng cuối thai kỳ

Những dấu hiệu cảnh báo không nên chờ

Nguyên tắc chung mà các hướng dẫn sản khoa đều thống nhất là bất kỳ lần ra máu nào trong thai kỳ cũng nên báo cho bác sĩ. Tuy vậy, có những tình huống cần đến cơ sở y tế ngay, không đợi lịch khám định kỳ:

  • Máu chuyển từ nâu sang đỏ tươi, lượng tăng dần hoặc thấm ướt băng vệ sinh trong thời gian ngắn.
  • Đau bụng dưới dữ dội, đau quặn từng cơn hoặc đau lệch một bên.
  • Đau lan lên vai, choáng váng, ngất, vã mồ hôi, tim đập nhanh.
  • Ra máu kèm sốt, dịch hôi, ra cục máu đông hoặc mô lạ.
  • Ra máu sau té ngã, va đập vùng bụng.
  • Từ giữa thai kỳ trở đi mà thấy thai máy ít hơn hẳn, ra nước âm đạo hoặc gò bụng liên tục.

Đặc biệt, ra máu nâu khi mang thai kèm đau một bên hố chậu và chưa siêu âm thấy túi thai trong tử cung là tình huống phải nghĩ đến thai ngoài tử cung. Đây là cấp cứu sản khoa, chậm trễ có thể dẫn đến vỡ khối thai và chảy máu trong ổ bụng.

Trường hợp có thể theo dõi nhưng vẫn cần báo bác sĩ

Nếu chỉ thấy vài vệt nâu nhạt trên quần lót, không đau, không chóng mặt và thai đã được siêu âm xác định nằm trong buồng tử cung, bạn có thể nghỉ ngơi và theo dõi sát. Dù vậy, vẫn nên gọi cho bác sĩ đang quản lý thai để được hẹn khám sớm hơn lịch.

Những trường hợp ra máu nâu khi mang thai lặp lại nhiều ngày, dù lượng ít, cũng không nên chủ quan. Ra máu kéo dài có thể liên quan đến khối tụ máu chưa tiêu hoặc viêm nhiễm cần điều trị.

Bác sĩ kiểm tra gì khi thai phụ ra máu nâu?

Hỏi bệnh, khám và siêu âm

Khi bạn đến khám vì ra máu nâu khi mang thai, bác sĩ sẽ hỏi về ngày kinh cuối, tuổi thai, các lần siêu âm trước và tiền sử sảy thai. Tiếp theo là khám bụng, có thể đặt mỏ vịt nhẹ nhàng để xem máu chảy từ đâu và cổ tử cung có bất thường không.

Siêu âm thai là công cụ quan trọng nhất. Ở tuần đầu, bác sĩ có thể chọn siêu âm đầu dò âm đạo để quan sát rõ túi thai, phôi thai, tim thai và khối tụ máu. Ở giai đoạn muộn, siêu âm giúp xác định vị trí bánh nhau, chiều dài cổ tử cung và sức khỏe em bé. Lưu ý, nếu nghi nhau tiền đạo, bác sĩ sẽ thận trọng khi thăm khám âm đạo.

Xét nghiệm và hướng xử trí

Tùy tình huống, bác sĩ có thể chỉ định định lượng beta hCG (thường lặp lại sau vài ngày để xem xu hướng tăng), công thức máu, nhóm máu và yếu tố Rh, xét nghiệm dịch âm đạo nếu nghi viêm nhiễm. Mẹ bầu có nhóm máu Rh âm có thể được cân nhắc tiêm dự phòng để tránh bất đồng nhóm máu với thai.

Hướng xử trí phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân. Có trường hợp chỉ cần nghỉ ngơi, tránh quan hệ và tái khám; có trường hợp cần điều trị viêm nhiễm bằng thuốc an toàn cho thai; một số thai phụ có tiền sử sảy thai có thể được cân nhắc dùng thuốc nội tiết progesterone. Mọi loại thuốc đều phải theo chỉ định của bác sĩ, không tự mua dùng theo lời truyền miệng.

Mẹ bầu nên làm gì khi thấy ra máu nâu khi mang thai?

Những việc nên làm ngay tại nhà

Trước hết, hãy bình tĩnh và dùng băng vệ sinh (không dùng tampon) để dễ theo dõi lượng máu. Nằm nghỉ, hạn chế khuân vác, leo cầu thang và ghi lại số lần thay băng cùng các triệu chứng kèm theo.

Tạm ngưng quan hệ vợ chồng cho đến khi được bác sĩ kiểm tra, uống đủ nước và tránh táo bón. Nếu ra máu nâu khi mang thai đi kèm ốm nghén nặng, nôn nhiều, càng nên đi khám sớm vì nôn kéo dài ảnh hưởng thể trạng mẹ.

Những sai lầm thường gặp cần tránh

Một sai lầm phổ biến là tự mua thuốc “an thai” hoặc dùng lại đơn thuốc của người quen. Mỗi trường hợp ra máu nâu khi mang thai có nguyên nhân khác nhau, thuốc hợp với người này có thể che lấp triệu chứng ở người khác.

Sai lầm thứ hai là thụt rửa hoặc đặt thuốc phụ khoa tùy ý, hay chần chừ vì ngại đi khám. Khám sớm giúp phát hiện kịp thời thai ngoài tử cung hay bất thường bánh nhau, đồng thời giúp bạn yên tâm nếu mọi thứ vẫn ổn.

Bạn có thể tham khảo thêm dấu hiệu mang thai tuần đầu và dấu hiệu mang thai sớm nếu muốn tìm hiểu sâu hơn.

Câu hỏi thường gặp về ra máu nâu khi mang thai

Ra máu nâu khi mang thai có phải là sảy thai không?

Không phải lúc nào cũng vậy. Phần lớn thai phụ có ra máu ít trong ba tháng đầu vẫn tiếp tục thai kỳ khỏe mạnh. Tuy nhiên, ra máu là một trong những biểu hiện của dọa sảy, nên chỉ siêu âm và theo dõi của bác sĩ mới xác định được tình trạng thai.

Ra máu nâu vài ngày rồi tự hết có cần đi khám không?

Vẫn nên khám, đặc biệt nếu bạn chưa siêu âm xác định thai trong tử cung hoặc chưa thấy tim thai. Máu tự hết không đồng nghĩa nguyên nhân đã được giải quyết, và một lần khám có thể giúp bạn loại trừ những tình huống cần can thiệp sớm. Để đọc thêm các chủ đề sức khỏe khác, bạn có thể truy cập phòng khám đa khoa.

Kết luận

Ra máu nâu khi mang thai có thể chỉ là máu cũ vô hại, nhưng cũng có thể là tín hiệu sớm của dọa sảy, thai ngoài tử cung hay bất thường bánh nhau. Điều quan trọng là quan sát kỹ lượng máu, màu sắc, triệu chứng đi kèm và báo cho bác sĩ chuyên khoa sản càng sớm càng tốt. Đừng tự dùng thuốc hay chờ máu tự hết; một lần siêu âm và thăm khám tại cơ sở y tế uy tín sẽ giúp bạn biết chính xác tình trạng thai và an tâm hơn trên hành trình làm mẹ.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *