Bệnh trĩ có tự khỏi không là câu hỏi mà rất nhiều người gõ lên mạng sau vài lần đi ngoài thấy máu dính giấy vệ sinh hoặc sờ thấy một cục nhỏ ở hậu môn. Câu trả lời thật ra không đơn giản là “có” hay “không”, mà tùy vào loại trĩ, mức độ búi trĩ và cách bạn thay đổi thói quen sinh hoạt. Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu rõ khi nào triệu chứng có thể lui, khi nào cần đến bác sĩ.
Bệnh trĩ có tự khỏi không? Câu trả lời từ góc nhìn y khoa
Để trả lời câu hỏi bệnh trĩ có tự khỏi không, trước hết cần hiểu trĩ là gì. Khi áp lực vùng hậu môn tăng kéo dài do rặn mạnh, táo bón, ngồi lâu hay mang thai, các đám rối tĩnh mạch này bị giãn, phình to và sa xuống, hình thành nên búi trĩ gây khó chịu.
Bệnh trĩ có tự khỏi không khi triệu chứng đã giảm
Ở giai đoạn nhẹ, đợt đau rát, ngứa hay chảy máu có thể giảm sau vài ngày đến khoảng một tuần nếu người bệnh ăn nhiều chất xơ, uống đủ nước và tránh rặn mạnh. Tuy nhiên, theo các bác sĩ hậu môn trực tràng, hiện chưa có bằng chứng cho thấy một búi trĩ đã giãn, đã sa có thể tự co về trạng thái ban đầu. Cái lui đi chủ yếu là đợt viêm, còn cấu trúc tĩnh mạch giãn vẫn còn đó và dễ bùng lại khi gặp điều kiện thuận lợi.
Vì sao nhiều người tưởng mình đã khỏi trĩ
Bệnh trĩ có tính chu kỳ khá rõ: vài đợt táo bón, ăn cay, uống rượu bia là triệu chứng xuất hiện, rồi khi sinh hoạt điều độ lại thì êm dần. Chính vì vậy, khi được hỏi bệnh trĩ có tự khỏi không, nhiều người trả lời “có” dựa trên trải nghiệm của chính mình. Nếu yếu tố nguy cơ không được kiểm soát, mỗi lần tái phát thường kéo dài hơn và búi trĩ có xu hướng to dần.
Bệnh trĩ có tự khỏi không còn tùy loại trĩ và độ trĩ
Không phải ca trĩ nào cũng giống nhau. Vị trí búi trĩ so với đường lược (ranh giới giữa trực tràng và ống hậu môn) và mức độ sa quyết định khá nhiều đến khả năng cải thiện mà không cần can thiệp.
Trĩ nội độ 1 đến độ 4: bệnh trĩ có tự khỏi không
Trĩ nội nằm phía trên đường lược, thường không đau vì vùng này ít dây thần kinh cảm giác, dấu hiệu hay gặp nhất là đi ngoài ra máu tươi không kèm đau. Trĩ nội được chia thành bốn độ dựa trên mức sa của búi trĩ.
| Độ trĩ nội | Đặc điểm búi trĩ | Khả năng cải thiện khi chỉ thay đổi sinh hoạt |
|---|---|---|
| Độ 1 | Chưa sa ra ngoài, chủ yếu chảy máu khi đi ngoài | Triệu chứng thường lui khá tốt nếu ăn uống, đi ngoài điều độ |
| Độ 2 | Sa ra ngoài khi rặn, tự co lên sau đó | Có thể giảm triệu chứng, thường cần thêm thuốc theo chỉ định |
| Độ 3 | Sa ra ngoài, phải dùng tay đẩy lên | Hiếm khi cải thiện đáng kể nếu không can thiệp |
| Độ 4 | Sa thường trực, không đẩy lên được | Gần như không tự cải thiện, cần bác sĩ điều trị |
Trĩ ngoại và trĩ ngoại huyết khối
Trĩ ngoại nằm dưới đường lược, vùng da nhiều dây thần kinh, nên dễ gây đau, cộm, vướng khi ngồi hoặc lau chùi. Một dạng hay gặp là trĩ ngoại huyết khối, khi máu đông lại trong búi trĩ tạo thành cục tím, căng, rất đau. Cục máu đông này đôi khi tự tiêu dần trong vài tuần, nhưng thường để lại một mẩu da thừa ở rìa hậu môn.
Trĩ hỗn hợp và trĩ ở phụ nữ mang thai
Trĩ hỗn hợp, tức trĩ nội và trĩ ngoại cùng tồn tại, thường đáp ứng kém với thuốc đơn thuần. Với phụ nữ mang thai, bệnh trĩ có tự khỏi không là băn khoăn rất phổ biến: trĩ xuất hiện do tử cung lớn dần chèn ép tĩnh mạch vùng chậu. Trong nhiều trường hợp, triệu chứng giảm rõ sau sinh khi áp lực ổ bụng không còn, nhưng mẹ bầu vẫn nên báo bác sĩ sản khoa để được hướng dẫn dùng thuốc an toàn.
Ngoài nội dung trên, bạn có thể tham khảo thêm trĩ kiêng ăn gì và bệnh lòi dom.
Những yếu tố quyết định trĩ có thuyên giảm hay không
Ngoài loại trĩ và độ trĩ, câu trả lời cho câu hỏi bệnh trĩ có tự khỏi không còn phụ thuộc rất nhiều vào thói quen hằng ngày.
Thói quen đại tiện và chế độ ăn
Táo bón kéo dài là thủ phạm hàng đầu khiến trĩ nặng lên, vì mỗi lần rặn mạnh đều đẩy búi trĩ xuống thêm một chút. Ăn ít rau, ít trái cây, uống ít nước, thích đồ cay nóng và rượu bia làm phân khô cứng. Thói quen ngồi bồn cầu lâu, vừa đi vừa xem điện thoại cũng khiến việc trả lời bệnh trĩ có tự khỏi không nghiêng về phía tiêu cực.
Công việc, cân nặng và bệnh lý đi kèm
Người làm văn phòng ngồi nhiều giờ liền, tài xế đường dài, người thường xuyên mang vác nặng có nguy cơ trĩ tiến triển cao hơn. Vì vậy, khi tự hỏi bệnh trĩ có tự khỏi không, bạn nên nhìn lại lối sống của mình trước, vì đây là phần bạn chủ động kiểm soát được nhiều nhất.
Chờ xem bệnh trĩ có tự khỏi không tiềm ẩn rủi ro gì
Chờ đợi không phải lúc nào cũng sai, nhưng chờ đợi không giới hạn thì có rủi ro. Đây là phần mà nhiều người tìm hiểu bệnh trĩ có tự khỏi không thường bỏ qua, dù nó giúp cân nhắc tốt hơn giữa tự theo dõi và đi khám.
Biến chứng có thể gặp khi trĩ kéo dài
Chảy máu lặp đi lặp lại trong thời gian dài có thể dẫn tới thiếu máu mạn tính, biểu hiện bằng da xanh, mệt mỏi, hoa mắt. Búi trĩ sa ra ngoài lâu ngày dễ bị viêm, loét, nhiễm trùng, thậm chí bị nghẹt và hoại tử khi cơ thắt hậu môn siết chặt. Búi trĩ to còn gây ẩm ướt, ngứa và viêm da quanh hậu môn kéo dài.
Nguy cơ bỏ sót bệnh lý khác ở trực tràng
Đây là rủi ro đáng lo hơn cả. Đi ngoài ra máu không chỉ do trĩ mà còn có thể do nứt kẽ hậu môn, polyp đại trực tràng, viêm loét đại tràng hoặc ung thư đại trực tràng. Khi tự cho rằng mình bị trĩ và chờ xem bệnh trĩ có tự khỏi không, người bệnh có thể vô tình để lỡ thời điểm phát hiện sớm một bệnh lý nghiêm trọng hơn. Người trên 40 tuổi, sụt cân không rõ lý do hoặc có người thân mắc ung thư đại trực tràng càng nên được kiểm tra.
Lưu ý: Đi ngoài ra máu kèm phân đen, máu lẫn trong phân, sụt cân, mệt mỏi kéo dài là dấu hiệu cần đi khám sớm, không nên tự điều trị như trĩ.
Khi nào có thể theo dõi tại nhà, khi nào nên đi khám
Không phải ai có triệu chứng hậu môn cũng cần can thiệp ngay, nhưng cần biết ranh giới. Nếu vẫn băn khoăn bệnh trĩ có tự khỏi không, hãy để bác sĩ trả lời dựa trên kết quả thăm khám thực tế.
Bệnh trĩ có tự khỏi không nếu chăm sóc tại nhà
Nếu bạn đã từng được bác sĩ chẩn đoán trĩ độ nhẹ, triệu chứng chỉ thoáng qua như ngứa, cộm nhẹ, ít máu dính giấy, không đau nhiều, bạn có thể chăm sóc tại nhà trong khoảng một tuần. Các biện pháp gồm tăng chất xơ hòa tan từ rau xanh, khoai lang, yến mạch, uống đủ nước, tập đi ngoài đúng giờ, không ngồi bồn cầu quá lâu. Ngâm hậu môn nước ấm vài lần mỗi ngày giúp giảm đau và co thắt. Thuốc bôi, thuốc đặt hay thuốc uống trợ tĩnh mạch chỉ nên dùng khi có hướng dẫn của dược sĩ hoặc bác sĩ.
Dấu hiệu cần đi khám sớm
Bạn nên đến cơ sở y tế uy tín nếu triệu chứng không cải thiện sau khoảng một tuần chăm sóc, đi ngoài ra máu lần đầu mà chưa từng được chẩn đoán, chảy máu nhiều hoặc thành tia, búi trĩ sa ra phải đẩy lên hoặc không đẩy lên được. Đau dữ dội, búi trĩ tím sẫm, sưng căng, kèm sốt hay chảy dịch hôi là tình huống cần khám ngay.
Đi khám trĩ diễn ra như thế nào
Nhiều người ngại khám vì sợ đau và xấu hổ, trong khi quy trình thường khá nhanh. Bác sĩ chuyên khoa hậu môn trực tràng sẽ hỏi triệu chứng, quan sát vùng hậu môn, thăm khám bằng tay và có thể chỉ định nội soi hậu môn trực tràng để xác định loại trĩ, độ trĩ, đồng thời loại trừ các bệnh lý khác.
Các hướng điều trị khi trĩ không tự khỏi
Khi đã biết câu trả lời cho câu hỏi bệnh trĩ có tự khỏi không trong trường hợp của mình là “khó”, bạn cũng không cần quá lo lắng. Hiện có nhiều lựa chọn, từ nhẹ nhàng đến triệt để, tùy độ trĩ và thể trạng.
Điều trị nội khoa và thủ thuật ít xâm lấn
Với trĩ nội độ 1, độ 2, bác sĩ thường kết hợp điều chỉnh chế độ ăn với thuốc nhóm trợ tĩnh mạch, thuốc làm mềm phân, thuốc bôi hoặc đặt giảm đau, chống viêm. Thuốc giúp kiểm soát triệu chứng, nhưng nếu hỏi bệnh trĩ có tự khỏi không nhờ thuốc thì câu trả lời là búi trĩ thường vẫn còn. Khi đáp ứng kém, các thủ thuật như thắt búi trĩ bằng vòng cao su, chích xơ hay quang đông hồng ngoại có thể được áp dụng.
Phẫu thuật cắt trĩ
Trĩ nội độ 3, độ 4, trĩ hỗn hợp, trĩ vòng hoặc trĩ có biến chứng thường cần phẫu thuật. Các kỹ thuật như cắt trĩ kinh điển, phương pháp Longo hay các kỹ thuật dùng năng lượng hiện đại đều có ưu nhược điểm riêng về mức độ đau, thời gian hồi phục và nguy cơ tái phát. Lựa chọn phương pháp nào cần bác sĩ chuyên khoa tư vấn cụ thể.
| Hướng xử lý | Phù hợp với | Ưu điểm | Hạn chế |
|---|---|---|---|
| Thay đổi sinh hoạt | Trĩ nhẹ, phòng tái phát | An toàn, không tốn kém | Cần kiên trì, không làm mất búi trĩ |
| Thuốc theo chỉ định | Trĩ độ 1, độ 2 | Giảm nhanh triệu chứng | Dễ tái phát nếu không đổi thói quen |
| Thủ thuật ít xâm lấn | Trĩ nội độ 2, một số ca độ 3 | Ít đau hơn mổ, hồi phục nhanh | Có thể phải làm nhiều lần |
| Phẫu thuật | Trĩ độ 3, độ 4, trĩ hỗn hợp, có biến chứng | Xử lý triệt để hơn | Đau sau mổ, thời gian hồi phục lâu hơn |
. Thông tin tham khảo thêm có tại phòng khám Thủ Dầu Một.
Kết luận
Tóm lại, bệnh trĩ có tự khỏi không thì câu trả lời ngắn gọn là triệu chứng có thể lui, nhưng búi trĩ đã hình thành hiếm khi tự biến mất. Trĩ nhẹ có thể ổn định lâu dài nhờ ăn uống, sinh hoạt hợp lý, còn trĩ độ cao, trĩ hỗn hợp hay trĩ có biến chứng cần bác sĩ can thiệp. Thay vì chờ đợi trong lo lắng, hãy dành một buổi đến cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, xác định đúng bệnh và chọn hướng xử lý phù hợp với mình.
