Dấu hiệu mang thai ngoài tử cung ở những tuần đầu thường rất giống một thai kỳ bình thường, vì vậy nhiều chị em cầm que thử 2 vạch trên tay vừa mừng vừa lo, không biết thai đã vào đúng chỗ hay chưa. Bài viết đặt hai tình huống cạnh nhau để bạn hiểu vì sao chúng dễ nhầm, bác sĩ xác định vị trí thai bằng cách nào và nên siêu âm khi nào.
Dấu hiệu mang thai ngoài tử cung và thai trong tử cung: vì sao lúc đầu gần như giống nhau
Khi trứng đã thụ tinh, cơ thể bắt đầu tiết hormone hCG bất kể phôi làm tổ ở đâu. Chính hormone này làm que thử lên 2 vạch, làm chậm kinh, căng ngực, buồn nôn và mệt mỏi. Nói cách khác, que thử chỉ cho biết bạn có thai, chứ hoàn toàn không cho biết thai nằm trong buồng tử cung hay ở một vị trí khác.
Thai ngoài tử cung là gì, thường nằm ở đâu
Thai ngoài tử cung là khi phôi làm tổ bên ngoài buồng tử cung. Theo các tổng quan y khoa, hơn 90% trường hợp nằm ở vòi tử cung (vòi trứng), phần còn lại hiếm gặp hơn như ở buồng trứng, cổ tử cung, ổ bụng hoặc vết mổ cũ. Vòi tử cung rất hẹp, không thể giãn ra để nuôi thai, nên nhận biết sớm dấu hiệu mang thai ngoài tử cung giúp giảm nguy cơ vỡ và chảy máu trong.
Vì sao triệu chứng ban đầu dễ đánh lừa người mang thai
Ở giai đoạn sớm, khối thai còn nhỏ nên chưa gây đau rõ. Lượng hCG vẫn tăng, dù thường tăng chậm hơn bình thường, nên các biểu hiện như trễ kinh, ngực căng, ốm nghén nhẹ vẫn xuất hiện đầy đủ. Vì thế nhiều người chỉ nhận ra dấu hiệu mang thai ngoài tử cung khi đã đau bụng nhiều hoặc ra máu kéo dài, trong khi lẽ ra có thể phát hiện sớm hơn nhờ một lần siêu âm đúng thời điểm.
So sánh dấu hiệu mang thai ngoài tử cung với thai kỳ bình thường
Không có triệu chứng đơn lẻ nào đủ để kết luận. Bảng dưới đây giúp hình dung dấu hiệu mang thai ngoài tử cung khác thai bình thường ở đâu, nhưng chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ.
| Biểu hiện | Thai trong tử cung | Thai ngoài tử cung (cần lưu ý) |
|---|---|---|
| Que thử thai | Lên 2 vạch, vạch thường đậm dần theo ngày | Vẫn lên 2 vạch, đôi khi vạch mờ hoặc đậm lên chậm |
| Chậm kinh, căng ngực, buồn nôn | Thường có | Cũng có thể có, dễ gây nhầm lẫn |
| Đau bụng | Âm ỉ, lan tỏa vùng bụng dưới, thoáng qua | Đau lệch một bên, đau nhói hoặc tăng dần |
| Ra máu âm đạo | Có thể có ít máu báo, ngắn ngày | Rỉ máu sẫm màu, lượng ít nhưng kéo dài hoặc tái lại |
| Các dấu hiệu toàn thân | Mệt mỏi thông thường | Choáng, vã mồ hôi, đau vai, mót rặn khi có chảy máu trong |
| Siêu âm sau khoảng 5 tuần | Thấy túi thai trong buồng tử cung | Không thấy túi thai trong tử cung, có thể thấy khối cạnh tử cung |
Đau bụng: khác nhau ở vị trí và tính chất
Đau bụng nhẹ khi mới có thai khá thường gặp, do tử cung thay đổi và dây chằng giãn ra, thường âm ỉ, đến rồi đi. Ngược lại, đau bụng lệch một bên kéo dài, đau nhói từng cơn hoặc càng lúc càng tăng là một trong những dấu hiệu mang thai ngoài tử cung cần được kiểm tra sớm, nhất là khi kèm ra máu.
Ra máu: máu báo hay máu bất thường
Nhiều chị em lầm tưởng mọi vệt máu sau khi thử que 2 vạch đều là máu báo thai. Máu báo thường rất ít, màu hồng nhạt hoặc nâu, chỉ kéo dài một đến vài ngày. Còn ra máu âm đạo bất thường kiểu rỉ rả màu nâu sẫm, kéo dài nhiều ngày hoặc ra lại sau khi đã ngưng thì cần đặt cạnh khả năng thai không nằm đúng vị trí, hoặc dọa sảy, để bác sĩ đánh giá.
Bác sĩ xác định vị trí thai bằng siêu âm và beta hCG như thế nào
Vì triệu chứng không đủ tin cậy, chẩn đoán vị trí thai dựa chủ yếu vào hai công cụ: siêu âm và xét nghiệm định lượng hCG trong máu. Bác sĩ thường kết hợp cả hai và theo dõi theo thời gian. Khi người bệnh mô tả dấu hiệu mang thai ngoài tử cung, đây là các bước gần như luôn được chỉ định.
Siêu âm đầu dò âm đạo: tìm túi thai trong tử cung
Siêu âm đầu dò âm đạo cho hình ảnh rõ hơn siêu âm qua thành bụng ở giai đoạn sớm. Túi thai trong tử cung thường thấy được vào khoảng tuần thứ 5 tính từ ngày đầu kỳ kinh cuối. Khi đã thấy túi thai có yolk sac (túi noãn hoàng) hoặc phôi nằm trong tử cung, khả năng thai ngoài tử cung gần như được loại trừ, trừ một số trường hợp rất hiếm gặp, thường liên quan đến hỗ trợ sinh sản.
Một số chủ đề liên quan bạn có thể quan tâm là dấu hiệu mang thai con trai và dấu hiệu mang thai tuần đầu.
Xét nghiệm beta hCG: con số và tốc độ tăng
Một lần xét nghiệm beta hCG không đủ để khẳng định hay loại trừ dấu hiệu mang thai ngoài tử cung. Điều bác sĩ quan tâm là ngưỡng phân định và tốc độ tăng. Khi beta hCG đạt khoảng 1.000 đến 2.000 mIU/mL, siêu âm đầu dò thường đã có thể thấy túi thai trong tử cung. Ngoài ra, ở thai trong tử cung đang phát triển, hCG thường tăng ít nhất khoảng 35% sau 48 giờ; mức tăng chậm hơn, đi ngang hoặc giảm là gợi ý cần theo dõi sát.
Khi chưa thấy túi thai: thai chưa rõ vị trí
Nếu thử thai dương tính nhưng siêu âm chưa thấy túi thai ở đâu, bác sĩ sẽ xếp vào nhóm thai chưa rõ vị trí. Đây không phải là chẩn đoán thai ngoài tử cung, vì có thể đơn giản là thai còn quá nhỏ hoặc tính sai tuổi thai do chu kỳ không đều. Lúc này, người bệnh thường được hẹn xét nghiệm hCG lại sau 48 giờ và siêu âm lại, đồng thời được dặn kỹ các dấu hiệu mang thai ngoài tử cung cần quay lại ngay.
Những tình huống dễ nhầm lẫn khi đọc kết quả
Không ít chị em hoang mang vì đọc một dòng kết quả mà không hiểu ngữ cảnh. Hiểu đúng các tình huống dưới đây giúp bạn bình tĩnh hơn, thay vì tự suy diễn dấu hiệu mang thai ngoài tử cung từ một lần siêu âm duy nhất.
Siêu âm “chưa thấy túi thai” chưa chắc là thai ngoài
Nhiều người siêu âm chỉ vài ngày sau khi trễ kinh rồi lo lắng khi nghe “chưa thấy thai”. Nếu rụng trứng muộn, tuổi thai thực tế có thể nhỏ hơn bạn nghĩ. Khi chưa có dấu hiệu mang thai ngoài tử cung rõ ràng, siêu âm và xét nghiệm lại theo hẹn mới là cách trả lời chính xác.
Túi giả thai và thai cùng lúc trong và ngoài tử cung
Một số trường hợp thai ngoài tử cung tạo ra ít dịch trong buồng tử cung, trên siêu âm trông giống túi thai, gọi là túi giả thai. Túi giả thai không có yolk sac hay phôi, nên bác sĩ có kinh nghiệm sẽ phân biệt được. Hiếm hơn là thai cùng lúc trong và ngoài tử cung, gặp nhiều hơn ở người làm thụ tinh trong ống nghiệm, nên nhóm này cần theo dõi dấu hiệu mang thai ngoài tử cung kỹ hơn.
Nên đi siêu âm khi nào và khi nào cần cấp cứu
Với phần lớn người không có yếu tố nguy cơ, mốc hợp lý để siêu âm lần đầu là khoảng 1 đến 2 tuần sau khi trễ kinh, tức khoảng tuần thứ 5 đến 6 của thai kỳ. Lúc này túi thai thường đã đủ lớn để thấy rõ. Riêng khi có dấu hiệu mang thai ngoài tử cung như đau lệch một bên hay ra máu kéo dài, bạn không nên đợi đến mốc này.
Nhóm nên đi khám sớm hơn
Khoảng một nửa trường hợp không có yếu tố nguy cơ rõ ràng, nhưng những người sau nên đi khám ngay khi thử que 2 vạch:
- Từng mang thai ngoài tử cung hoặc từng phẫu thuật vòi tử cung, triệt sản.
- Có thai khi đang đặt vòng tránh thai.
- Từng bị viêm vùng chậu, viêm phần phụ hoặc bệnh lây qua đường tình dục như chlamydia.
- Có thai nhờ hỗ trợ sinh sản, có tiền sử hiếm muộn, hút thuốc lá hoặc trên 40 tuổi.
Dấu hiệu cần đến cơ sở y tế ngay
Một số biểu hiện gợi ý khối thai có thể đã vỡ hoặc đang chảy máu trong, cần đến cơ sở y tế gần nhất ngay, không chờ hẹn khám: đau bụng dữ dội đột ngột, đau lan lên vai, choáng váng hoặc ngất, da xanh tái, vã mồ hôi, tim đập nhanh, mót rặn như muốn đi ngoài. Đây là những dấu hiệu mang thai ngoài tử cung ở giai đoạn muộn và có thể đe dọa tính mạng nếu chậm trễ.
Lưu ý: Không tự uống thuốc giảm đau mạnh để “chịu” cơn đau khi chưa rõ vị trí thai, vì điều này có thể che lấp triệu chứng và làm chậm chẩn đoán.
Hỏi nhanh về dấu hiệu mang thai ngoài tử cung
Dưới đây là vài thắc mắc thường gặp khi còn băn khoăn về dấu hiệu mang thai ngoài tử cung sau lúc thử que lên 2 vạch.
Không đau bụng có loại trừ được thai ngoài không?
Không. Ở giai đoạn rất sớm, nhiều trường hợp thai ngoài tử cung hầu như chưa có triệu chứng gì đặc biệt. Vì vậy, việc không thấy dấu hiệu mang thai ngoài tử cung không đồng nghĩa với an toàn tuyệt đối. Cách chắc chắn nhất vẫn là siêu âm đúng thời điểm để thấy túi thai nằm trong buồng tử cung.
Đã thấy túi thai trong tử cung còn cần lo không?
Với người có thai tự nhiên và không có yếu tố nguy cơ đặc biệt, khi siêu âm đã thấy túi thai có yolk sac hoặc phôi trong tử cung thì khả năng thai ngoài gần như rất thấp. Bạn có thể chuyển sang khám thai định kỳ theo lịch hẹn, nhưng vẫn nên đi khám nếu xuất hiện đau bụng hoặc ra máu bất thường.
Phát hiện sớm thì điều trị có khác không?
Có. Khi nhận ra dấu hiệu mang thai ngoài tử cung sớm, lúc khối thai còn nhỏ và chưa vỡ, bác sĩ có thêm lựa chọn như theo dõi, dùng thuốc theo chỉ định hoặc phẫu thuật nội soi, với mục tiêu bảo tồn sức khỏe sinh sản tối đa. Phương pháp cụ thể tùy kích thước khối thai, nồng độ hCG và tình trạng từng người, do bác sĩ chuyên khoa quyết định. Các kiến thức y khoa liên quan được cập nhật thường xuyên tại khám bệnh Thủ Dầu Một.
Kết luận
Dấu hiệu mang thai ngoài tử cung ở những tuần đầu thường rất giống thai bình thường, nên que thử 2 vạch hay cảm giác ốm nghén không thể cho biết thai nằm ở đâu. Điều giúp phân biệt là siêu âm đầu dò đúng thời điểm, kết hợp theo dõi beta hCG khi cần. Nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ, có đau lệch một bên hoặc ra máu kéo dài, hãy đến cơ sở y tế uy tín để bác sĩ chuyên khoa thăm khám sớm, thay vì chờ đợi hay tự suy đoán.
